دوستدار گیاهان

نام علمی:Mandragora officinarum

نام فارسی: مهرگیاه، مردم گیاه

نام لاتین تیره:Solanaceae
نام فارسی تیره: سیب زمینی

نام انگلیسی: mandrake

مهرگیاه یا مردم‌گیاه یا سگ‌شکن  Atropa belladonna : Belladonna نام یک گیاه دارویی ‌است از راسته تاج‌ریزی‌ها (Solanales)، تیره سیب‌زمینیان (بادنجانیانSolanaceae) از سرده مردم‌گیاهان (Mandragora). واژه مهر گیاه با مهری و مهریانه (مشی و مشیانه) نخستین نر و ماده در اسطوره ی ایرانی آفرینش میباشد و به احتمال زیاد از نظر لغوی با مشی و مشیانه-که در اساطیر ایرانی حکم نخستین زوج انسانی را داشته است و اين گياه در ايران نمی رويد .  در مورد مهر گیاه در در لغت نامه ذیل یبروح الصنم چنین امده: به معنی مردم گیاه و آن بیخ گیاهی بوده شبیه به مرد و زن به هم پیوسته دستها بر همدیگر حمایل نموده و پاها در هم محکم ساخته اند. این گیاه دارای ریشه ضخیم و گوشتی غالباً دو شاخه می‌باشد و شکل ظاهری ریشه شباهت به انسان دارد. و به همین خاطر افسانه‌های زیادی درباره آن ساخته شده‌است. این گیاه در مناطق مدیترانه‌ای به خصوص در جزیره سیسیل و کالابر به فراوانی می‌روید.

صادق هدایت در نیرنگستان به نقل از برهان قاطع مهرگیاه را این چنین توصیف کرده :

 "گیاهی باشد شبیه آدمی و در زمین چین قابل رویش است و آن سرازیر و نگونسار بوده و ریشه‌های آن به منزلهٔ موی سر میباشد. نر و ماده در گردن هم کرده و پایها در یک دیگر محکم ساخته، میگویند هر آنکه آن را بکند در اندک روزی بمیرد و طریق کندن آن چنا بوده که اطراف آن را خالی میکنند و  چنانکه به اندک زوری کنده شود و ریسمانی بر آن بندند و سر ریسمان را بر کمر سگ تازی محکم کنند و شکاری در پیش آن سگ رها نموده و چون سگ از عقب شکار بدود آن گیاه از بیخ و ریشه کنده گردد و سگ کَن به این اعتبارش میگویند و سگ پس از چند روز بمیرد و آن را مردم گیاه یا مردم گیه نیز میخواندند و نر و ماده آن را از هم نمیتوان تفرقه کرد و اگر قدری از آن را با شیر گاو بخورد زنی بدهند که عقیم باشد البته فرزندش به هم رسد که  اگر نر بخورد فرزندش نر و اگر ماده بخورد فرزندش ماده شود ."

گیاهشناسی

این گیاه دارای ریشه ضخیم و گوشتی غالباً دو شاخه بوده و شکل ظاهری ریشه شباهت به انسان خواهد داشت و به همین خاطر افسانه‌های زیادی درباره آن ساخته شده و این گیاه در مناطق مدیترانه‌ای به خصوص در جزیره سیسیل و کالابر به فراوانی می‌روید.

این گياه از تيره بادنجانيان كه علفی است و غالبا آن را يكي از گونه هاي بلادون محسوب داشته و اين گياه داراي ريشه ضخيم و گوشت داری  داشته و غالبا دارای دو شاخه است و شكل ظاهري ريشه شباهت به هيكل آدمی را داراست  و به همين دلیل افسانه هاي مختلف در بين ملل در مورد اين گياه از قديم رواج پیدا کرده.

 برگ های ان نسبتا بزرگ و مستقيما از ريشه جدا شده و گل هاي بزرگش به رنگ های سفيد و قرمز و بنفش ديده و گونه هاي مختلف اين گياه در سواحل رودخانه هاي مناطق بحر الرومي به فراواني قابل رویش است ،خصوصا در جزيره سيسيل و كالابر .اثر درمانی اين گياه كاملا شبيه بلادون بوده.

يبروح :منظور از يبروح بيخ مهر گياه بياباني بوده  كه به شکل  انسان است و از آنجا كه يبروح نام بتی بوده كه عقيده داشته اند نگه دارنده نباتات بوده و اين گياه به شکل آن بت می ماند.يبروح نر و ماده بوده و مادينه تقريبا سيه فام است و آن را ژيقوس میگويندكه به معنی كاهويی است. قسمت دوم كه قسمت نرينه بوده و برخی آن را موريون گويند دارای برگ هايی سفيد و صاف و پهن داشته كه به برگ مهر گياه شبیه است  ويبروح كاهويي بوی بسيار گران و تند داشته و بر زمين مي گسترد و در نزديكی زمين ثمری مي دهد كه به مهر گياه می ماند

تركيبات شيميایی موجود در مهرگیاه

بخش های مختلف اين گياه دارای الكالوئيد هايی بوده كه  مقدار آنها مجموعا به ٣٧ درصد رسیده.قسمت اعظم اين الكالوئيد ها را نيز هيوسيامين تشكيل داده كه توام با مقداركمي هيوسين و الكالوئيد ديگري به نام ماندراگورين بوده.

اندام های غذا:
مقدار یک اوقیه از قطره تراوشی مهرگیاه با عسل آب خفیف تناول شود . مراره و بلغم را بیرون دهد و در این زمینه کار خَربق را انجام می دهد. اما اگر از یک  اوقیه بیشتر باشد سم است.

اندام های دفعی:
مقدار نیم ا ونولوس از قطره تراوشی شیاف شود . ادرار بول کند و جنین را بیرون  آورد . تخم مهرگیاه تناول شود زِهدان را می پالاید . اگر آن را با گوگردی  که آتش ندیده مخلوط کنند و فَرزجه شود . خونریزی زِهدان قطع می شود . شیره  مهرگیاه بلغم و مراره )تلخ آ ب(را بیرون راند . اگر بچه خردسال اشتباها  مهرگیاه بخورد به چنان استفراغ و اسهالی گرفتار می شود که شاید بمیرد.

زهرها:
همه انواعش و چنان که گویند بویژه آن نوعی که برگش سفید و کوچک تر از بقیه است پادزهر تاجریزی سمی است . کسی که از مهرگیاه مسموم می شود عوارض خفگی زِهدان در او پیدا شود و گونه اش سرخ گردد و چشمش بالا می آید و باد می کند و تو گویی مست مست است . در این حالت درمانش روغن و عسل است و اگر استفراغ کند مفید است.

خواص مهرگیاه

دارای خاصیت اعتیاد اور و مخدری است . هم افشره اش مخَدِّر بوده و هم قطره تراوشی ولی افشره در این زمینه از قطره قوی تر میباشد و اگر بخواهند اندام كسی را قطع كنند مقدار سه ابولوس از افشره آن را در شربتی به بیمار میدهند که به خواب می رود مثل دارویی بیهوشی. طبع گیاهی ان بسیار سرد و خشک است

اين گياه به علت دارا بودن هيوسيامين و هيوسين اثر باز كننده مردمک چشم را داشته و ازآن به عنوان نيرودهنده قوه نیز ستفاده میشده ،اما قدما آن را به عنوان مخدر  استفاده شده.

لكه سیاه پوست را مدت یک هفته یا برگ آن و به ویژه با برگ سبز و شاداب آن اگر ماساژ داده بدون زخم كردن خوب خواهد شد وهمچنین شیره مهرگیاه لكه های سیاه و سفید پوست را بدون سوزش و گزش بر خواهداشت

برای از بین بردن جوش  و درمان دمل های سخت و دمل های درونی  ان را  را بكوبند و نرم بسایند و با سركه بیامیزند و بر جوش بگذرند تا درمان شود

اگر آن را با داروهای ديگر ی مخلوط نمایید و به عنوان مسكن در محل درد ضماد كنند درد را آرام کرده و مصرف زياد آن كشنده بوده

قسمت سر ان دارای خاصیت چرت آور  و خواب آور بوده و  اگر در شراب بریزند بسیار مستی می اود  حتی  اگر در مقعد شیاف کنند میخوابند و باعث دیده شدن خون در ادرار میشود و حتی بو کردنش خواب اور است این خاصیت از آن نوع سفید برگ بی ساقه بوده که آن را نرینه گویند .

سه من از پوست بیخ مهرگیاه با یک مطریطوس شراب شیرین اگر مخلوط کنند و سه قوانوس از آن را میل کنند و اگر پوست بیخ  مهرگیاه را در ش راب بجوشانند تا نیرویی که دارد به شراب منتقل شود کمی از  آن خواب آور بوده و اگر بخواهند که به خواب گران تر فرو روند بیشتر بخورند . برخی از پزشکان برای این که خواب زده مهرگیاه را هشیار کند بیمار را در  آب بسیار سرد گذاشته تا فرد به  به هوش آید .

 مهرگیاه حس انسان را کند می کند و برای داغ کردن یا ختنه کردن یا دریدن اعضائی اگر بخورد  بیمار دهند تخدیر می شود و به خواب فرو برده میشود و در حین عملیات احساس دردی را نمی کند .

قطره تراوشی آن درد بسیار آزار دهنده چشم را برطرف خواهد کرد و برگش ر ا بر چشم گذارند درد چشم تسکین میکند.مقدار یک اوقیه از قطره تراوشی مهرگیاه با عسل آب خفیف تناول گردد که با این کار  مراره و بلغم را بیرون میکند و در این زمینه کار خَربق را انجام داده ولی اگر از یک  اوقیه بیشتر باشد سم است.

مخَدِّر است . هم افشره اش مخَدِّر است و هم قطره تراوشی ولی افشره در این زمینه  از قطره قوی تر است . اگر بخواهند اندام کسی را قطع کنند مقدار سه ابولوس  از افشره آن را در شربتی به بیمار بخورانند به خواب می رود. گویند اگر عاج ر ا مدت سه ساعت ب ا بیخ یبروح در آب بجوشانن د عاج نرم می شود و به آسانی  می توان آن را در صنعت بکار برد.

آرایش:

لکه سیاه پوست را مدت یک هفته یا برگ آن و بویژه با برگ سبز و شاداب آن ماساژ  دهند بدون زخم کردن خوب می شود. شیره مهرگیاه لکه های سیاه و سفید پوست را  بدون سوزش و گزش برمی دارد.

ورم و جوش:
درمان دمل های سخت و دمل های درونی و خنازیر است و اگر بیخ را بکوبند و نرم  بسایند و با سرکه بیامیزند و بر جوش و جمرَه( اخگر) مالند بهبودی حاصل شود.
مفاصل:
بیخش که با قاوت باشد و ضماد شود درد مفاصل را از بین می برد و شاید در درمان واریس هم نافع باشد
سر:

چرت آور  و خواب آور است . اگر در شراب ریزند بسیار مستی می دهد . اگر در مقعد شیاف کنند میخوابند. بو کردنش خواب می آورد . که این خاصیت از آن نوع سفید برگ بی ساقه است که آن را نرینه گویند . زیاد استعمال کردن و بو کردن  مهرگیاه ممکن است به سکته کردن بیانجامد و بویژه آنچه برگش سفید است این  خاصیت را بیشتر دارد و ممکن است از یبروح شربتی سازند که مرض بی خوابی را  از بین ببرد  عمل شربت به قرار زیر است :
سه من از پوست بیخ مهرگیاه با یک مطریطوس شراب شیرین مخلوط کنند و سه قوانوس از آن بنوشند . اگر پوست بیخ  مهرگیاه را در ش راب بجوشانند تا نیرویی که دارد به شراب منتقل شود کمی از  آن خواب آور است و اگر بخواهند که به خواب گران تر فرو روند بیشتر بخورند . بعضی از پزشکان برای این که خواب زده مهرگیاه را هشیار سازند بیمار را در  آب بسیار سرد می نشانند به هوش می آید . که  به عقیده من در ا ین حالت حرارت در جسم مریض جمع می شود . مهرگیاه حس انسان را کند می کند . برای داغ کردن یا ختنه کردن یا دریدن اعضائی اگر بخورد  بیمار دهند تخدیر می شود و به خواب گران فرو رود و در حین عملیات احساس درد نمی کند . اگر کسی یک مثقال از بیخ نوع سوم مهرگیاه که ذکر شد تنها یا با  قاوت یا با نان یا همراه اش بخورد گیج و منگ می شود و به خواب می رود و تا  سه یا چهار ساعت به خود نمی آید و هیچ احساسی نمی کند و اگر ناگزیر باشیم  که یکی از اندامان شخصی را قطع کنیم  از پوست مهرگیاه بدون گرمای آتش شربتی می سازیم و سه من از آن شربت را با پیمانه ای)مکیال( شراب شیرین مخلوط می  کنیم و مقدار سه قوانوس را قبل از عملیات به بیمار می دهیم . کسی که می  رود. Coma; Stupor/ آن را بو کند یا افشره اش را به بینی کشد به اغما .

چشم:
قطره تراوشی آن درد بسیار آزار دهنده چشم را برطرف می کند . برگش ر ا بر چشم گذارند درد چشم تسکین یابد.

مضرات مصرف مهرگیاه

زیاد استعمال کردن و بو کردن  مهرگیاه ممکن بود که  به سکته کردن فرد بیانجامد و بویژه آنچه برگش سفید است این خاصیت را بیشتر داشته. باعث سقط جنین میشود

بچه خردسال اگر مهرگیاه بخورد به چنان استفراغ و اسهالی گرفتار می شود که احتمال دارد که کوک بمیرد.

همه انواعش به خصوص ان که برگش سفید و کوچک تر از بقیه بوده نوع پادزهر تاجریزی سمی است . فردی که از مهرگیاه مسموم می شود عوارض خفگی زِهدان در او پیدا شده و گونه اش سرخ میشود و چشمش بالا می آید و باد می کند و حالتی  مست دارد . در این حالت درمانش روغن و عسل بوده و اگر استفراغ کند برایش مفید است