دوستدار گیاهان

وقتی که یک گیاه جمع آوری شده و اطلاعات صحرایی مربوط به آن نوشته شد بایستی با استفاده از یک پرس گیاهی، پرس و خشک شود. بایستی گیاه قبل از پژمرده شدن پرس شود. یک پرس گیاهی یا پرس خشک کن شامل پنج قلم است:

1. تخته پرس
2. تسمه یا ریسمان
3. کاغذ روزنامه یا خشک کن
4. مقواهای مجرا دار که هوا از میان آنها عبور میکند(مقوای کارتن یا الومینیوم چین دار)
5. کاغذ روزنامه باطله

• پرس را میتوان از شرکت های تولید کننده لوازم زیست شناسی خرید یا به صورت ارزان تر از دوقطعه تخته چند لایه 15/16 سانتی متری به ابعاد 30در45 سانتی متری که به عنوان پشت و روی پرس به کار میرود، تهیه کرد.
• تسمه یا طنابها ممکن است طناب های بافته شده سگک دار یا کمر بند های برزنتی سگک دار باشند. تسمه ها یا طنابهایی که برا ی سفت کردن پرس به کار میرود باید حداقل 5 فوت(152.5 سانتی متر) طول داشته باشد
• خشک کن ها کاغذ های خشک کن ضخیمی هستند که رطوبت نمونه گیاهی را جذب میکنن. ابعاد این کاغذ ها 30تا45 سانتی متر است و آنها را از شرکت های تهیه کننده کاغذ یا شرکت های تهیه کننده لوازم زیست شناسی می توان تهیه کرد.
• مقوا های مجرا دار( مقوای کارتن برای عبور هوا) ورقه هایی مقوایی به ابعاد 30تا45 سانتی متر هستند. این مقواها امکان عبور هوا و خروج بخارات آب نمونه گیاهی را فراهم می آورند. مجرا ها باید موازی ضلع کوتا مقوا باشند، زیرا معمولا پرس در طول ضلع بلند رطوبت خود را از دست می دهد و و مجرا های ضلع کوتاه به عنوان منافذ ظلع بلند عمل می کنند.
• کاغذ روزنامه باطله نمونه را تا زمانی که در پرس قرار دارد و تا مرحله الصاق در بر می گیرد. صفحات روزنامه را نصف و تا می کنند. کاغذهای روزنامه باید اندکی از پرس کوچیکتر باشند.

یک روزنامه دور نمونه گیاهی پیچیده می شود که بر روی آن شماره نمونه نوشته می شود (این شماره همان شماره اطلاعات ثبت شده در دفترچه یادداشت صحرایی است) یا می توان شماره را بر روی یک قطعه کاغذ نوشت و آن را به نمونه بست. نمونه بایستی به گونه ای مرتب گردد گه سطح بالاییی و پایینی برگ گل و یا میوه دیده شوند. میوه های بزرگ و سخت بایستی از گیاه جدا شده و به دقت علامت گذاری و جداگانه بسته یندی و نگه داری شوند. مواد گیاهی بایستی به قدر کافی صفحه روزنامه را بپوشانند، برای گیاهان کوچک چند نمونه در یک صفحه قرار داده می شود، ولی گیاهان بزرگ بایستی تا شده یا به قطعه بریده شوند. پرس به این ترتیب قرار داده می شود:

تخته پرس- هواکش- خشک کن- روزنامه(با نمونه گیاهی)- خشک کن- هواکش و به همین ترتیب ادامه می یابد تا آخر با قرار دادن یک تخته پرس  دیگر بسته می شود. پرس به وسیله دو تسمه محکم بسته می شود. هنگامی که نمونه همراه با میوه های سخت چون فندقه های بلوط یا گردو پرس می شود، خشک کن یک سمت نمونه( در روزنامه ای که در آن پیچیده شده است) را می توان با یک قطعه فوم(Foam) کائوچو جایگزین نمود. فوم باعث توزیع متعادل فشار در اطراف میوه شده و از چروکیده شدن برگ های نزدیک میوه جلوگیری میکند. (اگر فوم در دسترس نبود می توان چند لایه دستمال کاغذی اطراف میوه قرار داد). حمل یک پرس خشک کن بزرگ به مناطق دور ممکن است عملی نباشد. بنابر این اغلب نمونه های گیاهی در یک پرس صحرای( تخته پرس همراه با چند مقوا و مقداری روزنامه)، اسکولوم( یک جعبه فلزی استوانه ای که با روزنامه های مرطوب پر شده است) یا یک پاکت پلاستیکی به مکانی که بتوان آنها را به یک پرس خشک کن منتقل کرد (یا به هر راه دیگر آنها را پرس نمود)، حمل میشوند.

ترتیب پرس صحرایی و پرس خشک کننده

 در پرس گیاهی، گیاه را میتوان به چند طریق خشک نمود. می توان پرس را در معرض نور خورشید( یا مکانی خشک) قرار داد و خشک کن را هر روز عوض کرد، یا پرس را میتوان بر روی سقف وسیله نقیله بست. اما استفاده از یک منبع حرارتی مصنوعی ترجیح داده می شود. خشک کن های گیاهی ابزاری جعبه مانند یا صفحه ماننداند که پرس رابه صورت آویزان در بالای یک منبع گرمایی که از نوار های فلزی، صفحات داغ قابل کنترل، گرمکن های صحرایی یا فن تولید می شوند نگه می دارند. گرمای خیلی زیاد (بیش از 45 درجه) می تواند باعث بی رنگ شدن نمونه ها یا حتی شعله ور شدن پرس و نمونه ها شود. پرس و خشک کن بایستی گونه ای تنظیم شود که هوای گرم از میان پرس گیاهی جریان پیدا کند و رطوبت آن را بگیرد. میوه های سخت بزرگ یا مخروط را میتوان از نمونه جدا کرد و آنها را جداگانه خشک نمود. قسمت های گوشتی یا ترد را که بهتر است در یک مایع نگهدارنده مانند الکل یا فرمالین نگه داشته شوند، می توان در یک محفظه پلاستیکی قرار داد، گلهای ظریف را میتوان در یک نگه دارنده قرار داد و در یک قطعه دستمال کاغذی یا کاغذ توالت غیر جاذب پرس نمود. نمونه های حجیم، مانند نمونه های دارای برگ های چرمی یا ساقه های گوشتی ضخیم را می توان مستقیما بین دو مقوا چین دار قرار داد تا زودتر خشک شوند. صفحات آلومینیومی چین دار سریعتر از مقوا گیاهان را خشک می کنند و تغییر حالت نمی دهند. اما سنگین و گرانند. پرس گیاهی بایستی به دقت از نظر محکم بودن بررسی شود و در صورت لزوم سفت شود. هنگامی که حرارت یکنواخت نیست می توان پرس را برگرداند. اکثر نمونه های گیاهی در 1تا4 روز خشک می شوند و مواد گیاهی هنگامی که خشک شوند سفت می شوند. وقتی نمونه های گیاهی خشک شدند بایستی به دقت بسته شوند که نشکنند. اگر رطوبت هوا بالاست بایستی نمونه های گیاهی را (پس از سرد کردن) در یک پاکت پلاستیکی کاملا بسته قرار داد و دانه های سیلیکاژل به آن افزود. اگر لوازم خشک کردن گیاه فراهم نباشد. مواد گیاهی را می توان به طور موقت در الکل ( یا دیگر نگه دارنده های مایع)نگهداری کرد. در این روش مجموعه ای از نمونه ها دورن روزنامه پیچیده می شود و با دست و ریسمان فشرده می شوند. سپس این بسته در یک پاکت پلاستیکی قرار داده می شود و حدود نیم لیتر الکل60-70% در آن پاشیده می شود و پاکت بسته میشود. الکل درون پاکت بخار شده و باعث حفظ نمونه گیاهی برای چند هفته می شود، بعدا می توان نمونه های گیاهی را خارج و پرس و خشک نمود. پاکت های بسته شده حاوی نمونه های گیاهی را در یخچال میتوان برای مدت یکی دو روز نگه داشت.